Yapı Kahramanmaraş Merkezinde İsa Divanlı Mahallesi Altın Sokak No:2 de, Bey Cami yanında bulunmakta olup, 35 ada, 307 pafta, 37 parselde, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları Yüksek Kurulu’nun 1985 yılında ve 1629 karar numarasıyla tescillenmiştir Günümüzde Anadolu’nun genelinde olduğu gibi, Kahramanmaraş’ta da konut mimarisi örneğine, 19 yy. öncesine kadar gidebilen pek fazla örnek bulunmamaktadır. Deli Gönüller Evi de, sağlam bir statiğe sahip olması nedeniyle günümüze kadar ulaşabilmiştir. Yapı’nın birinci katında bulunan, 4 satırdan oluşan ve Ermenice olan yazıtta son satırda rakamla 1882 tarihi okunmaktadır. Bu yazı günümüz Türkçesine çevrildiği kadarıyla onarıma işaret ettiği anlaşılmaktadır. Bu durumda Deli Gönüller Evinin yapım tarihi 1882 yılından önceki bir dönem olmalıdır.

MimariÖzellikleri:

a)Zemin Kat:

        Batıda basık kemerli, kırmızı kahverengi düzgün kesme taş kaplı ve inikli (tek kişinin geçebileceği büyüklükte küçük bir kapının da bulunduğu) tabir edilen ahşap kapıdan bir basamakla avluya girilmektedir. Avlu girişinin sol tarafında, yarı yüksekliğe kadar duvara gömülmüş yekpare taşlardan oluşan, yarı yükseklikten sonrası ahşaptan yapılmış merdiven birinci kata çıkışı sağlamaktadır.

Merdivenin altında basık kemerli bir girişi bulunan küçük bir tuvalet, tuvaletin kuzeyinde küçük dikdörtgen havuzu ve kaş kemerli bir nişi bulunan çeşme ve çeşmenin iki yanında duvara gömülmüş iki ahşap raf yer almaktadır. Çeşmenin hemen solunda basık kemerli ve oldukça büyük şömine tarzı bir ocak bulunmaktadır.Şöminenin hemen solunda bir adet oda ahır ya da işlik amaçlı olmalıdır. Bu odanın yan yana iki adet aynı boyutta kapıya yer verilmiş olduğu ve odada mazgal pencerelere yer verildiği, tavanının da ahşap kaplı olduğu kalan izlerden anlaşılmaktadır. Bu odanın içerisinden bitişiğindeki odaya bir kapı aralığı ile iki mekân arasındaki bağlantı sağlanmaktadır. İşlik veya ahır tabir ettiğimiz bu kısmın önündeki sahanlığın zemini taş kaplanmış olup, bu kısmın önüne de iki ahşap dikmeyle üst kattaki sofanın öne doğru uzaması sağlanmıştır. İşlik kısmının doğu duvarının güney ucunda diğeriyle aynı formda (küçük dikdörtgen havuzu ve kaş kemerli bir nişi bulunan) çeşme daha bulunmaktadır.

 b)Birinci Kat:

        Avlu kapısının solundaki merdivenle, birinci katın sofasının genişleyen kısmına çıkılmaktadır. Sofa sağdaki ikinci bölümde de öne doğru tekrar genişlemektedir. Solda, sokak tarafına çıkıntı yapacak şekilde oluşturulmuş Başoda yer almaktadır. Bu odanın giriş kapısının etrafı ahşap kaplı, taçlı ve iki kanatlı kapı dikdörtgen motifli panolara ayrılmıştır. Girişin sağ tarafında duvara gömülü olan dolap özgün olup hemen yanındaki yüklüğün sonradan yerleştirildiği anlaşılmaktadır. Tavan ahşap kaplanmış, iki sıra testere dişi motifli çerçeve içerisine sekiz dilimden oluşan prizmal bir düzenleme, ortada sekizgen bir göbekle sonlanmıştır. Göbekle çerçeve arasında iki sıradan oluşan Tepelik Rumi motifine benzer bir motifle hareketlendirilmiştir. Bu odanın, güneyde üç, batıda üç ve doğuda bir adet pencere açıklığına yer verilmiş olmakla birlikte; batıdaki pencerelerin kuzeydeki iki tanesi ile doğudakinin içi sonradan doldurulmuştur. Pencereler dikdörtgen ve aşağıdan yukarıya doğru sürgülü (giyotin) biçimdedir. Bu odanın hemen solunda, basık kemerli kırmızı kahverengi düzgün kesme taş kaplamalı iki adet pencereye yatay demir parmaklıklar yerleştirilmiştir. Taş kaplama sofanın tüm güney cephesinde, yerden takribi 2,5m kadar yüksekliğe kadar uygulanmış yukarıdan kalan 50cm’lik kısım ise moloz taş ile örülmüştür. Basık kemerli bir kapıdan girilen bu oda dışa oldukça kapalı tutulmuştur. Odanın kuzey duvarında, duvara gömülü bir yüklüğe yer verilmiş, batı duvarda ise üst kısımda küçük kare bir pencere bulunmaktadır. Yine bu odanın kuzey duvarında sonradan açıldığını düşündüğümüz bir baca deliği görülmektedir. Odanın doğu duvarında bitişikteki mutfağa açılan bir kapı bulunmaktadır. Mutfak kısmına da bitişik odadaki gibi iki basık kemerli pencere ve basık kemerli bir kapı açıklığına yer verilmiştir. Bu iki odanın güney cephesinin simetrik olarak düzenlenmesi cepheyi hareketlendirmek amacıyla olmalıdır. Mutfağın girişinin karşısında 5 gözlü bir raf ve iki yanında yine duvara gömülü dolap bulunmaktadır. Dolaplardan doğudaki daha sonraki bir dönemde lavaboya dönüştürülmüştür. Girişin solunda duvara monte edilmiş 5 gözlü ahşap bir raf bulunmaktadır. Bu bölümün tavanı bakımsızlık nedeniyle çökmüş durumdadır.Mutfağın içerden doğu duvarından açılan kapıyla banyoya girilmektedir. Banyonun ya sonradan oluşturulduğu ya da bir tahribat sonucu yenilendiği briket kullanımından anlaşılmaktadır.Mutfak ve banyonun doğusunda işlevi tam olarak anlaşılmayan mekân olası kiler ve aynı zamanda çatıya çıkışı sağlayan ahşap bir merdiven görülmektedir. Birinci katın doğu yönünde iki adet oda bulunmakta bunlardan kuzey’deki oda batıda bir kapı ve bir pencere açıklığı haricinde dışa kapalı tutulmuştur. Güneydeki oda da ise batıya bakan bir kapı, bir pencere, güney cephede iki adet pencereye yer verilmiştir. Odanın doğu duvarında duvara gömülü bir dolap veya raf bulunmaktadır. Kahramanmaraş’ın genelinde olduğu gibi oldukça yüksek tutulan avlu duvarının doğu ve batıda olanların, güney yöndeki kısımları ile güney duvarının tamamının yıkılıp briketle yenilendiği gözlenmektedir.

revzen mimarlık restorasyon