Anavarza Yukarı Kale*

     Antik kentte ele geçen yazıtlar, sikkeler ve mimari kalıntılar ile son yıllarda sürdürülen arkeolojik yüzey araştırmaları, antik kentin MÖ. 1. Yüzyıldan MS. 14. Yüzyıla kadar olan gelişimi hakkında yeni bilgiler vermektedir.Prehistorik buluntular ve iskana elverişli önemli kayalık tepeye rağmen MÖ. 1. yy. öncesindeki yerleşmeyi yeniden canlandırmak mümkün değildir.Anzarbos, Tarsos’tan (Tarsus) sonra Kilikya Bölgesi’ndeki en önemli kenttir.

 Yukarı Şehir – Kale

      Yukarı Kent'teki kale, iki siper alanı ve bunların or­tasındaki üç katlıbir kuleden (donjon) oluşur. Kule, siper alanlarından yapay yarıklarla ayrılmıştır; ahşap köprülerle birleştirilmiş olduğu sanılmaktadır. Bi­rinci siper alanının doğu duvarı Bizans dönemine tarihlenir; ikinci siper alanı da genellikle Bizans ya­pısıdır.Söz konusu kale dağın tepesinde bulunduğunu Anazarbos sikkelerin üzerindeki resimlerden öğrendiğimiz Zeus Olbios ve Afrodite Kasalitis tapınaklarının ve kutsal alanlarının yapı taşlarının devşirme yapı malzemesi olarak kullanılmalarıyla yapıldığı anlaşılmaktadır.Bu tapınaklara çıkan kayalara oyulmuş merdivenler Roma devrinde dini törenlerin yapıldıgı yol işlevini görmekteydi

H Kulesi (Donjon)

      Güney ve kuzey kale arasında yer alır. Bu orta bölüm kayalığın daraldığı yoğun yapılaşmaya sahne olmuştur. Surlarla bitişik olarak yapılmış ve birçoğu kapalı bir dizi oda vardır. Orta ve güney kesim arasında üç katlı iyi korunmuş bir baş kulesi (donjon) yer alır.

Kule yapısı ile dikkat çekicidir. Kule birinci katın tüm ve ikinci katın büyük kısmında düzgün perdahlanmış taşlarla inşa edilmiştir. H kulesi Haçlılara  tarihlendirilebilir (1098 – 1110). Bir deprem sonrası ağır hasar görmesi üzerine onarılmıştır. Onarımın izleri güneybatı köşesinden açıkça görülebilir. Bu onarımın Toros I döneminde yapıldığı belirtilir. Kuzey duvarı bugün çökmüştür.

Kulenin güney cephesinde Baron Levon II’ye ait bir kitabe vardır. Bu kitabede, kulenin 1187’de yapıldığı belirtilmektedir. Kitabe, kendinden daha önce var olan bir yazıt nişinin içine yerleştirilmiştir. Bu kulenin güneyindeki 15 m.lik hendek, iki kesimi birbirinden ayrıyordu ve hareketli açılır kapanır bir köprü geçişi sağlamaktaydı. Yapının özgün girişi batı duvarının kuzeyinden olmalıdır. Donjon kulenin orta kesiminde iki bitişik oda vardır. Batı odası kuzeye ve doğuya açıktır. Doğu odası ise Haçlı mimarisinin özgün bir örneğidir. Bu odanın kuzey ve kuzeydoğu duvarları çökmüştür.

   *Prof. Dr. Candan Ülkü'nün "Anavarza Yukarı Kale" adlı sanat tarihi raporundan alınmıştır.

revzen mimarlık restorasyon